De AVG, wat doet de overheid ermee?

1473
Strafrechtadvocaat Esther Vroegh.

Soms zijn ze meelevend. Maar vaker kijken voorbijgangers geamuseerd toe als ik met tassen vol dossiers – soms zwikkend maar toch enigszins elegant – tracht mijn weg naar de rechtbank te vervolgen.

In een nagenoeg volledig digitale samenleving wekt dat gezeul met paperassen bevreemding. Vaak wordt mij door ondernemers gevraagd waarom ik niet alleen mijn MacBook bij me heb, wanneer ik wat dichtbij hun kantoor wil parkeren vanwege hun papieren dossier.

Na het grote fiasco van het project-KEI (Kwaliteit en Innovatie) zijn we enigszins terug bij af. Dat betekent dat de procespartijen in de strafrechtketen weer worden overstelpt met dozen papier. Ik betreur dat overigens niet. Het blijft heerlijk om met een marker en plakkertjes een dossier analyseren.

Veiligheidsrisico’s

De papiermassa brengt echter de nodige veiligheidsrisico’s met zich mee. Legio voorbeelden van officieren van justitie en rechters die in het verleden dossiers in de trein lieten liggen. Of neem nu het incident waarbij strafdossiers in een moordzaak uit de kofferbak van een collega-advocaat werden gestolen.

De Orde van Advocaten stelt terecht stringente voorwaarden aan advocaten om zulke onwenselijke incidenten te voorkomen. Die regelgeving zorgt voor hoge kantoorkosten. Ook na afloop van megazaken moeten alle paperassen immers op de juiste, gecertificeerde wijze worden vernietigd.

Daarnaast zijn waarborgen ingebouwd om digitale gegevens zoveel mogelijk te beschermen. De ratio is dat niemand wil dat privacygevoelige gegevens op straat komen te liggen.

AVG

Sinds 25 mei 2018 is de Wet bescherming Persoonsgegevens overgegaan in de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Het gaat om Europese regelgeving die versterking en uitbreiding van privacy-rechten behelst. Bij overtreding kan dat leiden tot sancties van maar liefst twintig miljoen euro of vier procent van je wereldwijde omzet indien je je niet houdt aan de nieuwe privacywetgeving.

Iedereen dient zich aan deze omvangrijke en opgelegde regelgeving te houden. Dat veroorzaakte nogal wat paniek bij kleine zelfstandigen en bijvoorbeeld sportorganisaties die door vrijwilligers worden gerund.

Zomaar wat foto’s op social media zetten over een mooie voetbalwedstrijd kan een overtreding opleveren. En gemakshalve je contacten in cc bij een leuke nieuwsbrief zetten, mag dat nog wel? De nieuwe regelgeving heeft tot heel wat spanningen geleid én, vrijwel zeker, tot meer bewustzijn.

Overheid

Ook de overheid moet zich aan de AVG houden. Zij is tenslotte bij uitstek de hoeder en bezitter van een ongekende hoeveelheid data die vanaf geboorte tot overlijden over een ingezetene van ons land worden verzameld.

Maar de overheid houdt zich niet aan de richtlijnen. Het is angstaanjagend hoe nonchalant het ambtenarenapparaat met privacygevoelige data omgaat. Laat ik maar zwijgen over de Belastingdienst en de manipulaties in de toeslagenaffaire. Ik kijk vooral naar het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

Romafamilie

Een voorbeeld. Medio 2018 nam ik de verdediging over van een Romafamilie in Rosmalen. Deze familie was in eerste aanleg veroordeeld wegens witwassen van miljoenen euro’s middels huizentransacties.

Naarmate het onderzoek vorderde, rezen vragen over de aanvang van het strafrechtelijk onderzoek. Was de verdenking echt zo eenvoudig? Waarom dan zo’n grote actiedag onder leiding van een officier van justitie die zich nooit met winkeldiefstalletjes bezighield maar altijd aan grote onderzoeken was verbonden?

Er zouden dossiers zijn, verhuisdozen vol zelfs, die de feitelijke aanleiding van het onderzoek vormden en die ook waren ingezien door de raadslieden in eerste aanleg.

Burger

Dozen vol met de meest privacygevoelige gegevens die er maar verzameld kunnen worden over een burger… We hebben het dan over justitiële documentatie, gegevens over naam, adres en woonplaats en zelfs over informatie over godsdienst, gezinssamenstelling en genoten opleidingen. 

Juridisch gezien kunnen gegevens over de start van het onderzoek een heel ander licht op de zaak werpen. De rechters in eerste aanleg kunnen immers op het verkeerde been zijn gezet.

In een hoger beroep moeten de raadsheren bij het gerechtshof zulke informatie uiteraard kunnen controleren. Maar ondanks de vele inspanningen van de verdediging (onder toewijzing van het Hof) zijn de verdwenen dozen nooit boven water gekomen.

Het OM zegt dat ze er niet meer zijn. Getuigen verklaren dat zij de verhuisdozen zeker niet vernietigd of gearchiveerd hebben. Verder blijft het oorverdovend stil.

Datalek

Er wordt geen enkele actie ondernomen om dit kennelijke datalek op te helderen en interne processen nader aan de kaak te stellen.

Inmiddels hebben wij als advocaten aangifte gedaan van obstructie van de rechtsgang. Het OM ziet echter geen enkele reden om de rijksrecherche onderzoek te laten verrichten.

De kwestie ligt in het kader van een beklagprocedure weer bij het gerechtshof. Bovendien hebben we een klacht ingediend bij de Autoriteit Bescherming Persoonsgegevens. Het OM heeft namelijk niet binnen de gestelde termijn van 72 uur (na ontdekking door de raadslieden) melding gemaakt van vermissing van de strafdossiers.

Ik ben benieuwd of het OM zich in deze casus net zo streng opstelt naar een overheidsorgaan als naar de kleine zelfstandige of de sportbestuurder die worstelt met de AVG.

*Meer lezen van strafrechtadvocaat Esther Vroegh? Kijk dan hier.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.