Meer drugs in deze coronatijd?

Iris (links), Eva (midden) en Nikki studeren Forensische Criminologie in Leiden.

Het zal je niet zijn ontgaan; door alle coronamaatregelen kunnen we al tijden niet meer naar onze favoriete stamkroeg of naar een leuk festival. Dat is, om het maar recht voor z’n raap te benoemen, ronduit klote.

Daar blijft het niet bij. School, werk en nog veel meer sociale activiteiten zijn weggevallen. Ons sociale leven zit in een flinke dip, met als gevolg dat we zeeën van tijd over hebben.

In die situatie slaat de verveling al gauw toe. Netflix biedt niets leuks meer, de sportschool is dicht en al om tien uur ’s avonds gaat de buitendeur vanwege de avondklok op slot. Sommige mensen nemen als tijdverdrijf een nieuw huisdier, anderen zoeken een alternatieve hobby en weer anderen gaan experimenteren. Experimenteren met drugs.

Criminologie

Wij zijn Iris Charalampopoulos, Eva Huizing en Nikki Jongerling, masterstudenten Forensische Criminologie aan de Universiteit Leiden. In onze columns op deze website bieden we de komende tijd vanuit onze studie een blik op allerlei criminologisch relevante vraagstukken.

Neem nu de handel in XTC, cocaïne, speed of GHB. Ons land is berucht vanwege de grote hoeveelheden (party)drugs die hier worden ingevoerd, geproduceerd en verhandeld.

Tijdens het uitgaan in discotheken en clubs en ook op de festivals worden naast alcohol door velen steevast drugs gebruikt. Misschien heb je zelf ook weleens een pilletje genomen in de club of een lijntje gesnoven in een dixie-wc op een festivalterrein.

3-MMC

Als we de media mogen geloven zijn de ‘standaard’ verdovende middelen tegenwoordig uit de mode. Een nieuwe variant op het gebied partydrugs heeft zijn intrede gedaan: 3-MMC*.

Begin dit jaar kwam 3-MMC op tragische wijze in het nieuws. Destijds werd bekend dat de veertienjarige Pepijn Remmers was overleden aan de gevolgen van koolmonoxidevergiftiging in combinatie met het gebruik van deze drugs. De jongen werd gevonden in een tentje in Amsterdam-Noord waar hij 3-MMC had geslikt en een barbecue had gestookt als verwarming.

De ouders van Pepijn vertelden in de Volkskrant dat met name het onlineonderwijs hun zoon te veel was geworden. Na de overstap naar een andere school en een opgelopen hockeyblessure bracht hij zijn tijd veelal door met zijn mobiel op bed. Pepijn was niet ongelukkig, maar vond het leven saai. Hij begon met blowen en experimenteerde uiteindelijk met het gebruik van 3-MMC.

Aantrekkelijker

Allerlei dingen uitproberen hoort, zoals we allemaal weten, bij het opgroeien. Het ervaren van negatieve emoties tijdens een pandemie zorgt er echter voor dat het experimenteren een negatieve wending kan krijgen: drugs en alcohol lijken aantrekkelijker dan ooit.

In ons land worden inmiddels naspeuringen gedaan naar de vraag of dat ook zo is. Enerzijds laten de eerste resultaten van het zogeheten ‘Grote Uitgaansonderzoek 2020’ van het Trimbos-instituut  zien dat sommige deelnemers aan het onderzoek de corona-lockdown als aanleiding zagen om minder vaak alcohol of drugs te gebruiken. Anderzijds geven respondenten aan vaker dan voor de coronacrisis wekelijks alcohol en drugs te gebruiken en te experimenteren met nieuwe of andere middelen.

Ook de nieuwe drug 3-MMC is blijkens het Trimbos-onderzoek populairder geworden. 8,9% van de onderzochte uitgaanders liet weten dit middel het afgelopen jaar een keer te hebben gebruikt.

Rioolwater

Een week nadat de intelligente lockdown was ingegaan in Nederland heeft KWR, het kennisinstituut voor de waterbranche, het rioolwater in Amsterdam, Utrecht en Eindhoven onderzocht op de aanwezigheid van illegale drugs. Nadeel is dat de legale designerdrugs waarvan Het Trimbos-instituut een toename waarneemt, niet zijn meegenomen in deze rioolwaterpeilingen.

In maart 2020 hebben demissionair staatssecretaris Blokhuis van VWS en demissionair minister van Justitie en Veiligheid Grapperhaus een wetsvoorstel ingediend voor een aanvulling van lijst I van de Opiumwet, waardoor het rioolwater in de toekomst ook op deze stoffen zal worden gepeild.

De rioolmeting maakt duidelijk dat in maart 2020 in Amsterdam het gebruik van cocaïne met een kwart, van speed met een derde en van XTC zelfs met de helft is afgenomen ten opzichte van de cijfers van 2019.

Stabiel

Het cannabisgebruik bleef daarentegen relatief stabiel in de hoofdstad. In Utrecht en Eindhoven is geen duidelijke afname van het drugsgebruik aangetoond.

De cijfers over de eerste maanden van 2021 zijn nog niet bekend, maar daaruit komt het effect van de coronapandemie op het drugsgebruik mogelijk duidelijker naar voren. Waarschijnlijk is er een daling in Amsterdam geconstateerd omdat er minder feestjes zijn en heel veel minder toeristen naar de hoofdstad zijn gereisd.

Een verklaring voor een eventuele toename van middelengebruik in coronatijd kan wellicht worden gevonden in de zogeheten straintheorie (1992) van de Amerikaanse criminoloog Robert Agnew. Strain betekent spanning of stress. Het ervaren van strain kan leiden tot het ontstaan van negatieve emoties zoals woede, frustratie, depressie of wanhoop. Die negatieve emoties kunnen dermate veel druk veroorzaken dat mensen gaan zoeken naar manieren om de stress een hoofd te bieden. Daarbij vluchten sommigen in drugsgebruik.

Pandemie

Juist een pandemie zoals we nu doormaken, brengt extra negatieve emoties met zich mee.

De meeste drugs staan erom bekend dat ze een gevoel van euforie veroorzaken; het gevoel even te kunnen ontsnappen aan problemen en meer te kunnen genieten van het hier en nu. Dat is precies wat drugs zo gevaarlijk maakt in de tijd waarin we nu leven. De stress en angst, maar ook de verveling die mensen momenteel ervaren zijn een extra trigger en gevaarlijke mix die sommigen naar drugs doen grijpen.

Zulk gedrag wordt in de psychologie ook wel coping genoemd: de manier waarop iemand met problemen en stress omgaat. Negatieve emoties snel de das omdoen? Waarom ook niet? En als dat ook nog zo makkelijk gaat, is de stap richting overgave voor sommigen snel gemaakt.

Overschaduwen

Dat de rioolwaterpeilingen een daling in het drugsgebruik laten zien in Amsterdam, neemt natuurlijk niet weg dat mensen op individueel niveau vaker en extremer kunnen experimenteren met middelen. De afnemende toeristenstroom in Amsterdam die hoogstwaarschijnlijk zorgt voor een daling van het drugsniveau kan misschien zelfs een individuele gebruikstoename onder de bewoners van Amsterdam overschaduwen. Zo’n individuele toename wordt ook al voorzichtig bevestigd door het Trimbos-onderzoek: bepaalde deelnemers geven immers aan wél meer verdovende middelen te gebruiken door de coronapandemie.

Wij denken dat het geen gek idee is om meer rekening te houden met de verslechterende mentale gezondheid van sommige mensen door de coronapandemie.

Laten we daarom wat meer op elkaar letten. App eens een vriend of vriendin om te checken hoe het gaat, plan een coronaproof etentje of doe iets waaruit je veel energie en geluk haalt.

Terras

Nu we op afspraak weer mogen losgaan bij Zara en H&M, hopen we binnenkort ook weer met kleine groepen mensen op een zonovergoten terras te mogen zitten en onze medestudenten te ontmoeten op een andere plek dan een computerscherm. Gezellig met een wijntje, biertje of een colaatje. Gewoon weer even de gezelligheid proeven en onszelf opladen. Weg van de studiestress en de druk van het dagelijks leven. En vooral: samen.

Dan heb je toch geen drugs nodig?

*3-MMC is de afkorting voor 3-methylmethcathinone en wordt ook wel ‘poes’ of ‘3m’ genoemd. Deze drugs zijn sinds 2012 op de markt en worden ingedeeld bij de designerdrugs of NPS. Het middel gaat veelal als kristalachtig, wit poeder over de toonbank en is een stuk goedkoper dan cocaïne (1 gram voor tien euro versus 0,9 gram voor vijftig euro). 3-MMC wordt vaak geslikt als capsule of bommetje, maar de drugs kunnen ook gesnoven worden.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.