Rechten slachtoffers te vaak geschonden

1545
De Rotterdamse strafrechtadvocaat Nelleke Stolk.

Iedereen kan slachtoffer worden van een misdrijf, ongeacht iemands leeftijd, geslacht, kleur of denkwijze. Het kan ook jou overkomen. Iets waarop je simpelweg geen invloed hebt, maar wat wel impact kan hebben op de rest van je leven.

Mijn naam is Nelleke Stolk, slachtofferadvocaat in hart en nieren en al lange tijd daarin actief, zowel binnen als buiten de rechtszaal. Zo sta ik al enkele jaren de familieleden van het omgebrachte meisje Hümeyra bij.

Mijn kantoor is gevestigd in Rotterdam. Natuurlijk vind ik dat de mooiste stad van Nederland, maar Rotterdam is óók een stad met veel criminaliteit. Ik neem jullie mee in de praktijk van de slachtofferadvocaat die bestaat uit het verdriet en de vreugde die ik daarin dagelijks beleef. Diverse zaken zullen de revue passeren, maar laat ik vandaag beginnen met een iets algemener probleem.

Helpen

Je leest vaak over mensen die slachtoffer van een misdrijf zijn geworden in de krant. En je hoort erover op de radio, ziet het op tv, of – helemaal van deze tijd – je wordt ermee geconfronteerd op de sociale media. Mocht je zelf een van de gedupeerden zijn, dan zijn er gelukkig mensen die je kunnen helpen. Of dat nu een medewerker van Slachtofferhulp of een slachtofferadvocaat is; zij zijn de mensen die je kunnen begeleiden vóór, tijdens en na een strafprocedure.

Hoe werkt dat dan? Als je aangifte hebt gedaan en de ‘zaak’ wordt doorgezet naar het Openbaar Ministerie, dan zal een officier van justitie gaan beoordelen of de verdachte in ‘jouw’ dossier ook strafrechtelijk kan worden vervolgd. Natuurlijk is het dan de bedoeling dat je daarover wordt geïnformeerd en dat je op de hoogte wordt gehouden van het verloop van die procedure, zodat je weet wanneer er iets gebeurt.

Mis

Juist daar gaat het de laatste tijd nogal eens mis. Door capaciteitsproblemen zijn er te weinig rechercheurs om de zaken op te pakken. Ook bij het OM liggen er zó veel dossiers, dat het (te) lang duurt voordat je wat hoort.

Als advocaat weet je dat en bereid je je cliënten voor op het hebben van een lange adem. Ook bellen of mailen advocaten regelmatig met het OM om te vragen of er al nieuws is. Vaak is het antwoord ‘nee’, maar zo snel geven wij niet op. Een aantal weken later nemen we gewoon opnieuw en vol goede moed contact op met justitie.

En dan is er gelukkig nieuws in het dossier, blijkt soms. Sterker: de kwestie is al behandeld, de verdachte is veroordeeld en de zaak is onherroepelijk.

Gemiste kans

Dat laatste betekent dat er geen beroep is ingesteld en dat de inhoud van de beslissing van de rechter(s) al helemaal vaststaat. Voortvarend zou je kunnen zeggen. Alleen…. wij wisten wij van niets! Het slachtoffer dat al die tijd met spanning heeft moeten wachten op de behandeling van zijn of haar dossier, krijgt ineens te horen dat de zaak al geweest is.

Dat is een gemiste kans van jewelste. Hoezo spreekrecht? Hoezo de mogelijkheid om schade te vorderen op de verdachte? Hoezo de mogelijkheid om het gebeuren te kunnen verwerken of een denkbeeldige punt achter het ingrijpende gebeuren te kunnen zetten? Alle belangen die een slachtoffer heeft en die zelfs geregeld zijn in de wet, zijn vergeten. Zo wordt een slachtoffer voor de tweede keer slachtoffer, ongevraagd en ongewild.

Nu zul je misschien zeggen: “Maar dit is Nederland, dit is een rechtsstaat. Alles is tot in de puntjes geregeld, toch?”

Winnen

Helaas valt op dat vlak nog veel te winnen. Het geschetste scenario komt namelijk de laatste tijd té vaak voor. Of dat nu te wijten is aan corona, aan capaciteitsproblemen of aan een niet-werkend systeem; de oorzaak kan mij eigenlijk weinig schelen. Waar ik me zorgen om maak is dat de rechten van slachtoffers te vaak worden geschonden en dat er geen verantwoordelijkheid wordt genomen voor die gemaakte fouten.

Dat alles levert vaak veel onnodige frustratie op. Hoe kunnen wij slachtoffers nu helpen en begeleiden als ons de mogelijkheden daarvoor ontnomen worden? Als slachtofferadvocaten blijven we proberen om zulke misstanden te veranderen en aandacht te vragen voor de problematiek via de (sociale) media. Je hoort en ziet ons dan ook steeds vaker voorbijkomen in de hoop dat er echt iets verandert.

Waarborgen

Gelukkig is het niet alleen maar frustratie en ellende. De officieren van justitie en de slachtoffercoördinatoren werken zich een slag in de rondte om zaken weg te werken. Deze mensen proberen er alles aan te doen om de rechten van slachtoffers te waarborgen.

In een groot aantal gevallen gaat dat goed en voelen slachtoffers zich gehoord en is het dus mogelijk om het denkbeeldige hoofdstuk te sluiten. Natuurlijk is er iets te zeggen over de hoogte van de straffen en de opgelegde schadevergoedingen, maar als je niet gehoord wordt of zelfs wordt ‘vergeten’, dan zal een slachtoffer nooit verder kunnen met zijn of haar verwerking. Dan ontstaat bovendien een wantrouwen in de rechtspraak als geheel.

Steuntje in de rug

Ook zulke gebeurtenissen wil ik als slachtofferadvocaat voorkomen. We kunnen immers niet ongedaan maken wat er is gebeurd, maar we kunnen wel proberen om met z’n allen om een slachtoffer heen te gaan staan en hem of haar dat steuntje in de rug te geven om uiteindelijk verder te kunnen. Stel je eens voor dat jouw zoon, dochter, vader of moeder slachtoffer is geworden van een ernstig misdrijf, dan wil je toch alles gedaan hebben om jouw stem te laten horen in een strafzaak?

Laten we er dan ook voor zorgen dat de systemen op orde zijn en dat deze fouten in ieder geval niet meer kunnen voor komen.

Tegen de verantwoordelijke minister zou ik willen zeggen: ‘Er ligt een schone taak voor je: minder bezuinigen en je bezighouden met datgene waarvoor de bevolking heeft gekozen. Zo kunnen we voorkomen dat slachtoffers voor de tweede keer slachtoffer worden en voldoen we tevens aan de regels die door jou en andere bewindslieden zijn opgesteld. Zo lijken we weer een beetje op een rechtsstaat. Mooi meegenomen, toch?’    

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

1 REACTIE

  1. Alsof de duivel ermee speelt.

    Ik las dit artikel gister, en vroeg me af wanneer ik, als slachtoffer in een strafzaak, eindelijk iets zou horen. Vandaag de brief van het OM op de mat met een zittingsdatum. In mijn geval is het dus wel op tijd gecommuniceerd.

    Wel was de brief niet gebaseerd op de vragen die ik had beantwoord op de ingestuurde formulieren (de wensen, zoals het spreekrecht en een gesprek met de OvJ van dienst), maar puur een soort uitnodiging. Gelukkig is Slachtofferhulp daar een goede spil in, zo blijkt. 🙂

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.