Risicotaxatie bij stalking onvoldoende gewaardeerd

596
Cleo en Bianca kunnen vanwege hun werk niet al te herkenbaar op de foto.

Lieve Bianca,

Vorige keer schreef je dat je je zorgen maakte om de dwingende invloed van onze kat Noddy. Wees gerust: hij staat weleens in de weg, maar is ongevaarlijk. Noddy staat hier (om meerdere redenen) bekend als ‘the furry arsehole’. Hij doet zijn bijnaam eer aan, iedere keer als hij zijn kont naar de camera keert als we FaceTimen. Maar Noddy gebruikt geen geweld.   

Ik ben ontzettend blij dat het – ondanks Noddy – zo makkelijk is om met vrienden en familie op afstand contact te onderhouden. Zeker nu. Ik heb afgelopen week slecht nieuws heb gehad: mijn oma is overleden en een familielid is ernstig ziek.

Voor mijn vertrek in december zei ik nog: “Ach, als er iets is, koop ik een ticket en vlieg ik naar Europa.” Me niet realiserend dat dat weleens niet mogelijk zou zijn. Door de huidige maatregelen kan ik niet zomaar naar mijn familie. Niet om samen afscheid te nemen, niet om tot steun te zijn bij ziekte. Dat is behoorlijk ingrijpend.

Frustrerend

Het is frustrerend als je beperkt wordt in je doen en laten, óók als je het eens bent met de maatregelen en begrijpt waarom die nodig zijn. Ik volg momenteel dan ook met grote interesse de protesten die er gaande zijn in verschillende landen tegen de coronamaatregelen. Ik ben vooral gefascineerd door het fenomeen dat mensen in landen waar de gevolgen vooralsnog mee lijken te vallen, nu zeggen dat overheden te hard hebben ingegrepen omdat er zo weinig doden gevallen zijn…

Het is een kromme redenatie en het doet me denken aan gesprekken die we voerden over risicovolle stalkingsituaties.

Als we een risico-inschatting hadden gemaakt en zeiden dat er ingegrepen moest worden omdat het een hoog risico situatie betrof, waren professionals met wie we samenwerkten vaak verbaasd (en soms haast teleurgesteld!) als er daarna geen geweld plaatsvond. En werd er vervolgens openlijk getwijfeld aan de waarde van onze inschatting, ‘want er was toch niks gebeurd’.

Meetbaar

Alsof hoog risico gelijk staat aan garantie op geweld (of ziekte). Als je probeert dingen te voorkomen en daarin succesvol bent, maakt dat het resultaat moeilijk meetbaar.

Kennelijk is dat voor sommige mensen een ingewikkeld concept. En niet alleen dat; ze vinden vervolgens de maatregelen die genomen zijn onnodig en gaan de straat op om te eisen dat ze teruggedraaid worden. Mijn brein raakt in de knoop als ik hun gedachtegang probeer te volgen. Snap jij het?

Lieve Cleo,

We kunnen nu allemaal aan den lijve ervaren hoe lastig het begrip risico eigenlijk is.

Risico gaat over een negatieve gebeurtenis in de toekomst. Het inschatten ervan is een onzeker proces. Het is speculatief, zelfs als je inzicht hebt in risicoverhogende of -verlagende factoren.

Voorspellen

We kunnen de toekomst niet voorspellen, maar alleen verschillende mogelijke toekomsten bedenken. Op basis daarvan kunnen we maatregelen nemen en zo proberen de somberste scenario’s te voorkomen en de positiefste te stimuleren.

Maar met die onzekerheid kunnen mensen vaak niet leven. Zeker niet als de crisis langer duurt. Voor een kortere periode van crisis en dreigend gevaar zijn mensen best bereid om de controle uit handen te geven en ingrijpende maatregelen te accepteren.

Als het gevaar vervolgens echter niet zichtbaar wordt in je eigen omgeving is er de neiging om het risico naar beneden bij te stellen en te denken; het valt allemaal wel mee. Dat wat is voorkomen blijft abstract en onzichtbaar. Terwijl de vrijheid die is ingeleverd en de inspanningen die het voorkomen van ons vraagt, heel concreet zijn.

Ongeduldig

Ik heb dat meegemaakt in stalkingsituaties, net als jij.  Zeker als mensen iets verder van de situatie afstaan en de dreiging niet zelf voelen, kunnen ze ongeduldig worden als er niks gebeurt.

Voor slachtoffers zelf voelt dat echter heel anders. Die leven soms jaren met dat gevoel van dreiging. Bij hen kan de angst hun leven blijven beheersen, ook als het risico inmiddels minder reëel is geworden. Dat heeft dezelfde oorzaak, denk ik. De ongrijpbaarheid van het begrip ‘risico’ en de onzekerheid die dat met zich meebrengt.

Mensen nemen elke dag beslissingen over het vermijden of accepteren van risico’s. Bijvoorbeeld bij het oversteken in druk verkeer en het beantwoorden van de vraag of fietsen door het park in het donker een optie is, of dat omrijden toch beter is.

Strategie

Zulke beslissingen nemen we snel en intuïtief. In eenvoudige situaties is dat meestal een prima strategie. Het houdt de meeste mensen succesvol in leven.

Maar bij complexere situaties waarin de risico’s minder eenduidig zijn, is die strategie vrij waardeloos. Als we op die manier bijvoorbeeld het risico moeten inschatten dat iemand liegt of geweld zal gebruiken in de toekomst, kunnen we net zo goed een muntje opgooien.

Ons oordeel is niet veel meer waard, omdat vooroordelen en denkfouten ons in de weg zitten. Oordelen over complexe situaties kun je desondanks verbeteren. In plaats van het snelle oordelen, is het beter om je beslisproces te vertragen.

Stap voor stap

Dit kan door stap voor stap te gaan. Welke informatie heb ik en wat wil ik nog meer weten? Over welk risico hebben we het eigenlijk? Wat zegt de wetenschap over risicofactoren en beschermende factoren? Wat betekent dat voor de concrete situatie waarmee je te maken hebt? Hoe hangt dat met elkaar samen? Welke scenario’s voor de toekomst zijn voorstelbaar? Wat kun je doen om negatieve uitkomsten te voorkomen en positieve te stimuleren? Wat heeft prioriteit?

En als je er dan uiteindelijk uit bent wat je kunt doen, is het zaak om je te blijven realiseren dat zekerheid niet bestaat en dat de realiteit voortdurend verandert. Je moet je blijven aanpassen. Daarmee moeten we leren omgaan.

Om af te sluiten met de (geparafraseerde) woorden van risicotaxatie-expert Stephen Hart: we zijn allemaal prutsers als het op risicotaxatie aankomt – de werkelijkheid is gewoon te complex – maar we doen ons best.

*Cleo en Bianca zijn inmiddels oud-collega’s en schrijven elkaar vanuit Australië en Nederland. Ook hun vorige briefwisseling lezen? Die column gaat over huiselijk geweld in coronatijd.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.