De korte gevangenisstraf: vloek of zegen?

365
Foto ter illustratie van deze column. Afbeelding van Free-Photos via Pixabay

Een van de doelen van ons strafrecht en de strafoplegging is het voorkomen van recidive. Recidive is kort gezegd herhaling, oftewel opnieuw strafbare feiten plegen. Er zijn verschillende straffen mogelijk, zoals bijvoorbeeld een geldboete, taakstraf of gevangenisstraf. Welke straf voor zo min mogelijk recidive zorgt, hangt in veel gevallen van de persoon van de verdachte af. In de praktijk zie ik dat er in uiteenlopende zaken wordt gekozen voor een kortdurende gevangenisstraf.

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), het kenniscentrum van justitie, heeft zeer recent cijfers gepubliceerd die iets zeggen over de recidive. Bijna de helft (47 procent) van de ex-gedetineerden die in 2017 de gevangenis verlieten, recidiveert binnen twee jaar. In de meeste gevallen is er sprake van een korte gevangenisstraf. Van de ex-gedetineerden die in 2017 de gevangenis verlieten, verbleef 54 procent korter dan een maand in de gevangenis. 20,1 procent zat tussen de één en drie maanden opgesloten. De grootste groep uitstromers uit detentie zijn dus de mensen met een kortdurende gevangenisstraf.

Praktijk

In de praktijk zie ik dat een kortdurende gevangenisstraf voor de ene verdachte een vloek is en voor de andere juist een zegen.

De auteur van deze column: strafrechtadvocaat Bo Maenen.

Recent stond ik Achmed* bij in een snelrechtzaak. Achmed had zijn leven op orde op het moment dat hij werd aangehouden tijdens een grote vechtpartij. Hij had een gezin, een mooie auto, een koopwoning en een vast arbeidscontract. Opgezweept door vrienden raakte Achmed betrokken bij een vechtpartij en verwondde hij een persoon zwaar.

Achmed werd vastgezet en zijn zaak werd na twee weken voorarrest al inhoudelijke behandeld. In de tussentijd zag ik dat mijn cliënt het heel moeilijk had in detentie, dit maakte veel indruk op hem. Ook de Reclassering rapporteerde dat Achmed een wake up-call had gekregen van de detentie en dat hij zeer gemotiveerd was om begeleid te worden om te voorkomen dat hij nogmaals de mist in zou gaan.

Oog

Ook de rechtbank had hier oog voor en Achmed mocht naar huis. Wat restte was een flinke taakstraf en nog een voorwaardelijke gevangenisstraf. Door de korte duur van de detentie had Achmed zijn stabiele factoren – zoals baan en gezin- gelukkig kunnen behouden. In deze zaak heeft de kortdurende detentie ervoor gezorgd dat Achmed hoogstwaarschijnlijk nooit meer op een dergelijke manier de fout ingaat.

Heel anders was het voor mijn cliënt Tim*. Hij had zijn leven totaal niet op de rit toen ik hem ontmoette op het politiebureau. Tim had voor de zoveelste keer een diefstal gepleegd. Hij mocht het politiebureau al vrij snel verlaten. Hij zocht hulp via de gemeente en het Leger des Heils, maar ook die konden niet veel voor hem betekenen.

Stockfoto ter illustratie van deze column. Afbeelding van Hamed Mehrnik via Pixabay

Maanden na zijn aanhouding werd de zaak inhoudelijk behandeld. Tijdens de zitting gaf Tim aan dat hij zicht had op een woning middels hulp van de gemeente. De rechtbank vond het echter een kwalijke zaak dat Tim al vaker diefstallen had gepleegd en legde hem een gevangenisstraf van vier weken op. In die weken verloor Tim het contact met zijn steunende hulpverleners en trok de gemeente het woningaanbod terug als gevolg van de detentie. Tim kwam weer met niets op straat te staan. Grote kans dat hij vervalt in oude gewoontes en dat hij mij binnenkort weer nodig heeft.

Uitwerkingen

Een korte gevangenisstraf kan aldus verschillende uitwerkingen hebben. Gevangenismedewerkers kunnen tijdens een korte detentie vaak niets voor gedetineerden opstarten op het gebied van hulpverlening. Zonder stabiele factoren kom je er dus vaker slecht vanaf.

Dit benadrukt maar weer dat rechters niet te veel moeten varen op algemene recidiveprognoses en richtlijnen. Oog voor persoonlijke omstandigheden en een bijpassende straf zullen mijns inziens ervoor zorgen dat er zo min mogelijk wordt gerecidiveerd.

*Achmed en Tim zijn gefingeerde namen.

**Meer lezen van advocaat Bo Maenen? Kijk dan ook hier.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

1 REACTIE

  1. De meeste gedetineerden zitten voor straffen korter dan 6 maanden. Geen wonder dat in deze groep de meeste recidivisten zitten. Het betreft 80% van de populatie. Zelf heb ik altijd ervaren dat rechters ontzettend veel rekening hielden en houden met pers. omstandigheden.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.