Is eerlijk strafproces gegarandeerd bij zoekraken dossier?

261
Strafrechtadvocaat Bo Maenen

Steeds vaker horen wij advocaten dat er tijdens een strafzaak dossierstukken zoek zijn geraakt. Vaak gaat het om videobeelden of om een klein deel van de stukken. Maar niet zelden is er zelfs een half dossier of nog meer ‘verdwenen’.

En dan werpt zich vanzelfsprekend de vraag op hoe de strafrechter daar mee omgaat.

Over het algemeen is het Openbaar Ministerie de ongelukkige die de stukken is kwijtgeraakt. Het OM doet die praktijken vaak af met excuses en spreekt dan van ‘een onverklaarbaar foutje waarbij geen opzet in het spel was’.

Datalek

De oplettende lezer snapt dat er in zulke gevallen sprake is van een soort datalek dat dient te worden gemeld. Voor advocaten gelden vanuit het tuchtrecht strenge regels daar waar het de opslag van dossiers betreft. Van een advocaat wordt verwacht dat alles goed beveiligd wordt opgeslagen. Het kwijtraken van stukken of beelden kan voor onze beroepsgroep een gegronde klacht in het tuchtrecht opleveren.

Stukken raken vermist als ze slechts bij een van de procespartijen liggen. Zo zijn de meeste camerabeelden alleen opgeslagen bij de politie of bij het OM. De verdediging kan na een gemotiveerd verzoek een kopie van de opnames krijgen. Tot die tijd is het materiaal echter slechts op één plek bewaard. Het komt met regelmaat voor dat het in die situatie misgaat.

Positief

In sommige gevallen kan het voor een verdachte positief uitpakken als delen van het dossier of beelden niet meer zijn terug te vinden. Zo ook in een zaak van mijn kantoorgenoot.

In deze case had een medewerkster van een zorginstelling aangifte van mishandeling gedaan. De vrouw gaf aan dat zij door onze cliënt was geslagen in de toegangshal. Een van haar collega’s had verteld dat hij de verdachte inderdaad een slaande beweging had zien maken in de hal van de instelling.

Onze cliënt ontkende geslagen te hebben. De camerabeelden uit de toegangshal waren door de politie veiliggesteld en bekeken. Een verbalisant had er een proces-verbaal over opgemaakt.

Schoorvoetend

Maar deze politieman schreef in zijn pv niets over een slaande beweging. Het Openbaar Ministerie bleef tijdens de rechtszitting volhouden dat de verdachte geslagen zou hebben. Daarbij moest datzelfde OM wel schoorvoetend toegeven dat de camerabeelden nergens meer te vinden waren.

Vanzelfsprekend maakte mijn kantoorgenoot daar een punt van. De rechtbank was er kort over en sprak onze cliënt vrij. Uit het proces-verbaal bleek immers niets van een slaande beweging en controle was door het verdwijnen van de beelden niet meer mogelijk. Reden genoeg dus voor vrijspraak.

Negatieve

Het verdwijnen van beelden of stukken kan echter ook negatieve gevolgen hebben voor een verdachte.

Zo werd een cliënt van mij in het verleden veroordeeld wegens mishandeling. Dat was een zaak waarbij over en weer klappen waren uitgedeeld. Mijn cliënt en zijn toenmalige advocaat hadden vrijwel direct na het voorval bij de politie aangegeven dat de vechtpartij in een stadscentrum met cameratoezicht was gebeurd en dat er opnames van het voorval moesten zijn.

De politie ‘vergat’ vervolgens de beelden van de vechtpartij veilig te stellen, maar sloeg wel de opnames van een kwartier later op. Die beelden waren totaal niet relevant voor het dossier. Maar de opnames waarmee mijn cliënt kon aantonen dat er sprake was van noodweer waren helaas vergeten of zoek.

Vingers

Het ontbreken van die cruciale beelden werd door de rechter door de vingers gezien en mijn cliënt werd veroordeeld.

Het is duidelijk dat rechters in zo’n zaak eerst beoordelen wat er nog wél aan stukken of beelden is. Bezien moet worden of er dan nog wel sprake kan zijn van een eerlijk proces tegen de verdachte. In de meeste gevallen zal dat afhangen van de inhoud van de stukken die voorhanden zijn. Het valt te hopen dat instanties, waaronder het OM, in deze digitale coronatijd zorgen voor goede opslag en transparante communicatie bij een datalek.

*De vorige column van strafrechtadvocaat Bo Maenen lees je hier.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.