Politiek verliest de rechten van verdachten uit het oog

461
Strafrechtadvocaat Bo Maenen

Een wetsvoorstel waarin de rechten van slachtoffers en nabestaanden worden uitgebreid, is recent aangenomen door de Tweede Kamer. Slachtoffers krijgen na inwerkingtreding van deze nieuwe wet spreekrecht bij zittingen over de verlenging van de tbs. Verder wil men verdachten in ernstige zaken verplichten om aanwezig te zijn bij de inhoudelijke behandeling en uitspraak. Wat mij betreft is dat een bijzonder onwenselijke ontwikkeling.

Het spreekrecht voor slachtoffers tijdens de strafzaak was oorspronkelijk beperkt; slachtoffers mochten alleen vertellen wat de strafbare feiten met hem of haar gedaan hadden.

Inmiddels is het spreekrecht onbeperkt en kunnen slachtoffers zich ook over het hele proces uitlaten. In de praktijk gaat het bij het uitoefenen van het spreekrecht vooral om het voorlichten van de rechter over de gevolgen van het strafbare feit. Dat wat het slachtoffer naar voren brengt, kan door rechters worden meegenomen bij het afdoen van de zaak en bij de op te leggen straf. In die zin heeft het uitgeoefende spreekrecht tijdens de inhoudelijke behandeling mogelijk invloed op de beslissingen van de rechters.

Moment

Op dit moment hebben slachtoffers geen spreekrecht tijdens zittingen over tbs-verlenging. Zij mogen er wel al bij aanwezig zijn.

Zulke zittingen gaan echter niet over het opleggen van straf of het beantwoorden van de schuldvraag. Er wordt gekeken naar de behandeling die de verpleegde – zo noem je iemand die in een tbs-kliniek verblijft – heeft ondergaan. Ook wordt gesproken over de voortgang van de therapie, over verlof en over het dagelijks functioneren. Aan de hand van adviezen van deskundigen besluiten de rechters of de tbs verlengd moet worden en, zo ja, voor hoelang.

Het is dan ook de vraag wat slachtoffers en nabestaanden kunnen toevoegen. Zulke situaties lijken slechts bedoeld te zijn om slachtoffers nogmaals een mogelijkheid te geven om de verpleegde te confronteren. Ik vind dat deze zittingen daar niet het geschikte moment voor zijn. De dingen die slachtoffers bij die gelegenheid naar voren brengen, zullen geen invloed hebben op de beslissing die de rechters moeten nemen.

Leed

De gedachte achter de verplichte aanwezigheid is dat een verdachte zo geconfronteerd wordt met het leed dat het door hem of haar gepleegde misdrijf heeft veroorzaakt.

Maar daarmee wordt naar mijn idee uit het oog verloren dat dit haaks staat op de zogeheten onschuldpresumptie. Tijdens de inhoudelijke behandeling wordt juist onderzocht of dat wat de verdachte ten laste is gelegd, bewezen kan worden.

Hoe kun je iemand confronteren als niet vaststaat dat deze persoon het misdrijf überhaupt heeft gepleegd? Ook hier lijken de belangen van slachtoffers weer de boventoon te voeren. Maar wat nu als een verdachte wordt vrijgesproken? Slachtoffers en nabestaanden zullen dan geconfronteerd worden met een vrolijke, vrijgesproken persoon. Dat kan voor slachtoffers en nabestaanden zeer pijnlijk zijn en leiden tot secundaire victimisatie.

Schandpaal

Met de verplichte aanwezigheid van verdachten bij de inhoudelijke behandeling en uitspraak gaan we honderden jaren terug in de tijd. Vroeger was het volkomen normaal dat een verdachte publiekelijk aan de schandpaal werd genageld en werd bekogeld tomaten. Tegenwoordig vindt men dat niet meer beschaafd, maar minister Dekker denkt daar met dit wetsvoorstel klaarblijkelijk anders over.

Daarnaast is het de vraag of deze wetgeving niet in strijd is met internationale regels en verdragen. Verdachten hebben weliswaar een aanwezigheidsrecht, maar in Europese en internationale wetgeving staat nergens dat verdachten de plicht hebben om aanwezig te zijn. Op dit moment kunnen rechters maatwerk leveren en in bijzondere gevallen bevelen geven waardoor een verdachte verplicht is te verschijnen ter zitting.

Politiek Den Haag verliest onterecht de rechten van de verdachten uit het oog.

*Wil je ook Bo’s vorige column lezen. Blader dan naar deze pagina.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

1 REACTIE

  1. Nee totaal niet mee eens. Blij dat de rechten van slachtoffers eindelijk serieus worden genomen. De aanwezigheid van SO’s bij bij de behandeling van einde TBS is een goede zaak. Nu wordt er vaak tegen de wens van deskundigen een foute beslissing genomen, die vaak tot ernstige delicten heeft geleid. SO’s kunnen bijdragen aan de sociale gevoelens die er nog in de samenleving bestaan. Ten slotte heeft ons wettelijk kader, niet voor niets een pijler “oog om oog, tand om tand” wat voortkomt uit de Franse oorsprong van ons Wetboek.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.