Straf op ontsnappen nutteloos

972
Strafrechtadvocaat Daniëlle Troost

Ontsnappingspogingen door gevangenen zijn de laatste tijd weer volop in het nieuws. Vorige maand nog werd een aantal Fransen gearresteerd na een poging om Omar L., vermeend kopstuk van de Mocro Mafia, uit de penitentiaire inrichting in Zutphen te bevrijden.

Een paar weken later maakte het OM bekend aanwijzingen te hebben dat ook Dino S., de veronderstelde partner van Willem Holleeder, een ontsnapping voorbereidde. Zowel L. als S. werd direct overgeplaatst naar de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, de zwaarst bewaakte bajes in ons land.

Spectaculairste

De spectaculairste ontsnappingspoging van recente datum is een zaak uit 2018 die bekend staat als de ‘helikopterkaping’. Het verhaal zou niet misstaan in een Hollywood-blockbuster.

Een aantal mannen wilde een helikopter kapen in Lelystad om daarmee een gedetineerde uit de gevangenis in Roermond te halen. Het verhuurbedrijf van de helikopter rook echter onraad en schakelde de politie al in een vroegtijdig stadium in. Een agent deed zich vervolgens voor als medewerker van het verhuurbedrijf om zo informatie te krijgen over de plannen.

Nog voor de betrokkenen in de helikopter waren gestapt, werden ze al aangehouden. De rechtbank achtte de gang van zaken bewezen voor vier van hen. Zij zijn inmiddels veroordeeld tot gevangenisstraffen. Op dit moment loopt in dit dossier nog een hoger beroep.

Stripboek

In datzelfde jaar speelde zich in Rotterdam een daadwerkelijke ontsnapping af. Maar dat verhaal past wat mij betreft beter in een stripboek dan in een spannende film.

De spil in deze zaak was een gedetineerde in gevangenis De Schie. De man had zijn tijd erop zitten en mocht naar huis. Zoals altijd kreeg ook deze gevangene een grote vuilniszak uitgereikt waarin hij zijn spullen kon meenemen.

Het is uiteraard de bedoeling dat die zak wordt gecontroleerd bij vertrek uit de bajes. Maar ditmaal bleef die check achterwege.

Vrijheid

Je raadt al wat er volgde. In de grote vuilniszak werd een medegedetineerde mee naar buiten gesmokkeld. Werkelijk niemand had dat klaarblijkelijk in de gaten. Eenmaal buiten kroop de man uit de zak en ging er vandoor. Lang heeft hij overigens niet van zijn vrijheid kunnen genieten. Twee maanden later werd de toen 26-jarige gedetineerde bij toeval tijdens een observatie door de politie opgemerkt en na zijn aanhouding weer ingesloten.

Zodra zulke ontsnappingen de krantenkolommen halen, is het wachten op een reactie vanuit de politiek. Dat is ook nu weer zo. Minister Sander Dekker van Rechtsbescherming kondigde onlangs aan ontsnappingen uit de gevangenis strafbaar te willen stellen.

Is dat nu niet zo? Nee dus. En dat is niet zonder reden.

Ander

Eerst een kleine nuance. Het helpen bij het laten ontsnappen van een ander is wél strafbaar. Zo worden de mannen die bezig zouden zijn geweest met de ontsnappingspoging van L. strafrechtelijk vervolgd. Datzelfde geldt voor de helikopterkapers en de gevangene die met zijn vuilniszak een ander liet ontsnappen.

Zelf ontsnappen of pogingen ondernemen om zichzelf te bevrijden zijn echter niet strafbaar. De achterliggende gedachte is dat ieder mens een natuurlijke drang heeft om vrij te willen zijn.

De minister wil dit gaan veranderen en strafbaarstelling invoeren. Maar is dat ook echt nodig? En wordt daarmee een probleem opgelost?

Nul

Naar mijn mening niet. Het is namelijk niet aannemelijk dat mensen die proberen te ontsnappen, dat niet meer zullen doen als hun daden voortaan strafrechtelijk worden vervolgd. De maatregel heeft dus nul effect.

Bovendien zijn mensen die nu ontsnappen meestal wel strafbaar voor andere feiten die zij tijdens hun vlucht begaan. Denk daarbij aan het vernielen van een deur of raam of het bedreigen van medewerkers van de gevangenis.

Daarnaast krijgen (potentiële) ontsnappers binnen het gevangeniswezen wel degelijk gevolgen te verduren.

Pretje

Omar L. en Dino S. zijn immers direct overgeplaatst naar de zwaarst beveiligde penitentiaire inrichting. Het is bepaald geen pretje om daar een straf uit te zitten. In eerdere gevallen kwamen (bijna) ontsnapte veroordeelden verder ook niet meer in aanmerking voor een vervroegde vrijlating.

Dat politici graag op de voorgrond treden, is een bekend gegeven. Maar laten we voorkomen dat door zulke scoringsdrift wetten worden ingevoerd die geen enkel doel dienen.

*Lees ook de vorige column van strafrechtadvocaat Daniëlle Troost.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.