Verplicht in verdachtenbankje riekt naar symboolwetgeving

314
Strafrechtadvocaat Wendy Alberts

Het is geen nieuws dat de positie van slachtoffers de afgelopen jaren een prominentere plek heeft gekregen binnen ons strafproces. De een is daar fervent voorstander van. De ander is van oordeel dat het slachtoffer geheel buiten het strafproces moet worden gehouden.

Hoewel ik wel vind dat er binnen het strafproces ook ruimte moet zijn voor slachtoffers, dient wat mij betreft wel in het oog te worden gehouden wat de doelstelling van het verbeteren van de positie van het slachtoffer precies zou moeten inhouden.

Symboolwetgeving

Er lijkt namelijk, als het gaat om het ‘verbeteren’ van slachtofferrechten, meer dan eens sprake te zijn van symboolwetgeving. Wanneer langer wordt stilgestaan bij de effecten van het toevoegen van rechten van slachtoffers dan wel plichten voor verdachten, dan lijken die de positie van slachtoffers bepaald niet altijd te verbeteren.

Als het aan Minister Dekker van Rechtsbescherming ligt, worden verdachten van ernstige misdrijven straks verplicht om aanwezig te zijn bij de inhoudelijke behandeling van hun strafzaak en bij de uitspraak. Daarmee zou volgens de minister het slachtoffer serieuzer worden genomen. Maar is dat wel zo? Ik vraag het me oprecht af.

Wenselijk

Nu zijn verdachten namelijk niet verplicht te verschijnen, maar kan de rechter – wanneer dit wenselijk is – al bevelen dat hij of zij bij de behandeling van zijn zaak aanwezig móet zijn. In zoverre wordt dus niet een extra mogelijkheid om de aanwezigheid van de verdachte zeker te stellen in het leven geroepen, maar een verschijningsplicht aan elke verdachte van ernstige misdrijven opgelegd.

Laten we daar eens langer bij stilstaan. Het ligt namelijk ook in de lijn der verwachting dat de verdachte die verplicht dient te verschijnen tijdens een zitting, maar die dit niet wil zijn, sneller geneigd zal zijn de orde te verstoren dan een verdachte die uit eigen beweging aanwezig is.

Wraak

Ook is het niet ondenkbaar dat de verdachte de veiligheid van de andere aanwezigen bij de rechtszitting in gevaar wil brengen uit een soort wraak, vanwege die op hem uitgeoefende dwang. Op het moment dat zulke situaties zich voordoen kan de zittingsrechter eigenlijk maar één ding doen en dat is de verdachte weer laten verwijderen uit de zittingszaal. Iemand die echt niet wil kan simpelweg niet gedwongen worden stil te zijn, zich respectvol op te stellen, te luisteren naar de slachtoffers of antwoorden te geven op vragen.

In het ergste geval gaat het naar de zitting toebrengen van de verdachte al gepaard met het uitoefenen van het nodige geweld, zo ook bij het verwijderen van hem of haar uit de zittingszaal. De mensen die belast zijn met het vervoeren en bewaken van verdachten zoals de penitentiaire medewerkers en de parketpolitie, zullen met het stellen van zo’n verplichting dan ook waarschijnlijk te maken krijgen met meer geweld dan nu het geval is. Verdachten die niet willen, gaan nu namelijk ook niet, behalve wanneer de rechter een bevel tot verschijnen heeft afgegeven.

Leed

Het is maar de vraag op welke wijze het slachtoffer gebaat is bij de verplichte aanwezigheid van de verdachte, zeker wanneer hij of zij zich tijdens de zitting onwelwillend opstelt. Door zo’n verplichting in het leven te roepen wordt het slachtoffer in zekere zin ook verplicht de confrontatie aan te moeten gaan met een onwillige verdachte. En het is wat mij betreft niet ondenkbaar dat het aanschouwen van zo’n houding van de verdachte op zitting juist meer leed toevoegt dan dat het slachtoffers iets oplevert. Bij het risico op zulke, voor slachtoffers of nabestaanden zeer pijnlijke confrontaties staat de wetgever helemaal niet stil.

De bestaande regeling die een verdachte de plicht kan opleggen om in de rechtszaal te zijn, is afdoende en ook prima werkbaar.

*Meer lezen van Wendy? Haar vorige column behandelt de verdoezelde moord op politie-informant Freddy Janssen.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

2 REACTIES

  1. Je hebt een goed punt over een onwillige verdachte dat kost alleen maar geld en stress en is volgens mij ook niet altijd de wens van nabestaanden/slachtoffers? Maar ik vind wel dat als iemand gebruik maakt van het spreekrecht dat als de nabestaande/slachtoffer het wil de verdachte hem/haar wel moet aanhoren desnoods met een bal in zijn bek en 100 kettingen maar luisteren zal hij/zij.Leuk allemaal die symboolpolitiek maar als ze nou eens beter zouden luisteren en daadwerkelijk wetgeving zouden willen veranderen moeten ze naar ervaringsdeskundigen luisteren waar hebben zij behoefte aan wat zou hun helpen hun welzijn zou voorop moeten staan. Helaas is de wetgeving zo dat het alleen maar om hun welzijn gaat hoe ze geholpen kunnen worden terwijl slachtoffers/nabestaanden het zelf maar uit moeten zoeken..

    • Ik bedoel dus dat de wetgeving voor verdachten en daders hun welzijn zorgt..hun rechten hun privacy…en ik ben een echte ervaringsdeskundige….

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.