Witwassen: cryptocurrency en blockchain ten onrechte in het verdachtenbankje?

617
Strafrechtadvocaat Esther Vroegh

De afgelopen periode is één ding wel duidelijk geworden: de achterstanden op het gebied van digitalisering bij de overheid zijn hopeloos. Dat kwam schrijnend naar voren tijdens de behandeling van strafzaken waarbij haperende en niet-werkende videoverbindingen tot veel ergernis en nog verder oplopende achterstanden in de behandeling van rechtszaken leidden.

Om verder maar niet te spreken over de incassozaken die niet worden behandeld. Of over het dossier van de in financieel zwaar weer verkerende ondernemer die zijn of haar alimentatieverplichtingen noodgedwongen naar beneden wil bijstellen maar die moet wachten tot na het zomerreces. Want dáár hadden de rechtbanken en hoven wel behoefte aan na deze ‘coronasabbatical’ van maar liefst drie maanden.

Regeldruk

Anderzijds ontstaat er voor een groeiend aantal ondernemers steeds meer regeldruk om te voldoen aan de risk compliancebepalingen die aldoor uitgebreider worden bij het aangaan of onderhouden van bijvoorbeeld bankrelaties.

Momenteel sta ik enkele cliënten bij in de internationale offshorebusiness. Zij moeten namelijk hele boekwerken over de afgelopen jaren indienen. Dat terwijl er eerder nooit enige kanttekening bij de gebruikelijke wijze van zakendoen is gezet.

Wanneer je niet meewerkt of onvolledig bent, is de meldingsplichtige instantie verplicht om het dossier door te zetten naar de Financial Intelligence Unit (FIU) in Den Haag. Dat orgaan beoordeelt dan de paperassen en kan de financiële recherche en FIOD informeren. De ondernemer dient vervolgens jarenlang in onzekerheid af te wachten of deze gang van zaken al of niet tot een strafrechtelijke vervolging gaat leiden.

Lijst

Niet alleen banken zijn meldingsplichtig bij opvallende of ongebruikelijke banktransacties. Inmiddels is er een hele lijst te vinden op de website van de Wet ter voorkoming van Witwassen en Financiering van Terrorismebedrijven (WWFT) van dienstverleners die ondanks hun geheimhouding – zoals advocaten en notarissen – toch contact moeten opnemen met de toezichthoudende en opsporende instanties als hun cliënt binnen een van de uitdijende lijsten van indicatoren valt.

Deze kapitaal- en FTE’s verslindende waarborgen zouden moeten leiden tot het tegengaan van witwassen en het voorkomen van de financiering van terroristische activiteiten. Dat laatste is in deze roerige tijden natuurlijk een prachtige kapstok om alles juridisch aan op te hangen en een wettig karakter te geven.

Cryptocurrency

Speciale aandacht is er ook voor cryptocurrency. Deze zogeheten digitale portefeuilles maken dat de gebruiker geen fysiek geld meer in handen heeft maar beschikt over codes die de toegang vormen tot zijn kapitaal.

Roemruchte crypto’s zijn Bitcoin en Ethereum die sterk fluctueren in waarde. Is de focus op cryptocurrency als witwas-modus operandi wel terecht?

Uit de enorme hoeveelheid door de politie ontdekte ‘money stashes’ met stapels fysiek geld blijkt dat het gebrek aan reisbewegingen naar bijvoorbeeld Zuid-Amerika er in ons land voor zorgt dat het illegale geld tegen de plafonds op klotst.

De vraag is of criminelen vanwege hun aangeboren wantrouwen deze noviteiten wel zien zitten en het niet gewoon liever bij de ouderwetse ‘money mules’ houden. Hun fiducie en die van sommigen van mijn collega’s in cryptotelefoons lijkt mij na de zoveelste onderschepping zoals Ennetcom, en recent van Encrochats, niet gerechtvaardigd.

Transparantie

De techniek achter bijvoorbeeld Bitcoin is zeer innovatief en kan in mijn visie juist leiden tot meer transparantie.

Ik schreef al eerder over de zoekgeraakte, 86 verhuisdozen in de Romanov-witwaszaak. Na drieënhalf jaar zijn die stukken volgens het Openbaar Ministerie plotsklaps op de laatste zittingsdag boven water gekomen op een zeer onwaarschijnlijke plek.

De afgelopen weken heb ik tevens meegemaakt dat cruciale gegevens uit een rijksrechercherapport anderhalf jaar lang ‘verdwenen’ waren bij het gerechtshof Arnhem. En kort voor een zitting bij de rechtbank in Breda bleek dat alle data van airbags vermist waren geraakt bij het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Daardoor kon de snelheid van een, wegens een dodelijk ongeval aangeklaagde bestuurder niet vastgesteld worden.

Wij hebben uiteraard melding gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Dergelijke datalekken van zulke vertrouwelijke informatie mogen nu eenmaal niet onbestraft blijven.

Track-and-trace

Een track-and-trace van stukken waarbij automatisch en dus helder en transparant wordt aangegeven wie er en uit hoofde van welke functie en hoedanigheid aan de stukken heeft gewerkt en die mogelijk heeft gewijzigd, zou heel veel discussies voorkomen. Bovendien zou dat het aantal zoekslagen dat nog steeds voorkomt en onwaarschijnlijk veel geld en inspanning kost, aanzienlijk verminderen.

Dus rechtspraak, Openbaar Ministerie en politie; benut het zomerreces maximaal. Verdiep u allen eens in innovatieve oplossingen om de achterstanden weg te werken en een gezond werkklimaat te creëren dat op elk moment te toetsen én te controleren is.


*Deze column is een verkorte en bewerkte weergave van het uitgebreide artikel van mr. Esther Vroegh en medeauteur Quincy Dagelet over witwassen, blockchain en cryptocurrency dat binnenkort verschijnt in internationale vakbladen.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.