Advocaten en hun geheimhoudingsplicht

318
Strafrechtadvocaat Wendy Alberts

Vaak wordt gedacht dat advocaten te allen tijde van hun cliënt te horen krijgen of hij of zij ‘het heeft gedaan of niet’. Dat is een misvatting. Hoewel het verstandig zou zijn wanneer cliënten wél aan hun advocaat zouden vertellen wat zij precies wel of niet hebben gedaan, is dat zeker niet altijd het geval.

Het geven van juridisch advies is een hulpverleningstaak. Om een vergelijking te maken; een dokter kan ook minder goed zijn werk doen wanneer een patiënt zich niet vrij voelt om alles te vertellen. Dat is voor een advocaat niet anders.

Sommige cliënten zijn nog weleens huiverig om volledig open kaart te spelen met hun advocaat, uit angst dat die informatie tóch naar buiten komt. Dat is niet terecht, althans voor zover het gaat om de angst dat de advocaat deze informatie naar buiten brengt.

Gedragsregels

Alle Nederlandse advocaten zijn lid van de Nederlandse Orde van Advocaten en moeten zich aan bepaalde gedragsregels houden. Een van die regels is de geheimhoudingsplicht. In principe moet een advocaat alles wat hij of zij te horen krijgt als advocaat geheimhouden.

De advocaat is strafbaar indien hij die plicht schendt. Dat geldt voor het leven en houdt niet op wanneer een cliënt overstapt naar een andere advocaat. Datzelfde geldt uiteraard als de advocaat de advocatuur verlaat. Met andere woorden; een cliënt kan erop vertrouwen dat hij of zij alles tegen zijn of haar advocaat kan vertellen zonder bang te hoeven zijn dat die gegevens naar buiten komen.

De relatie tussen een advocaat en een verdachte is er namelijk alleen maar om de advocaat in staat te stellen de rechtspositie van zijn cliënt te beschermen. In procedures en daarbuiten is het dan ook nodig dat de advocaat de informatie die hij van zijn cliënt heeft gekregen, juridisch in het vat giet. Maar alleen díe informatie die een cliënt naar buiten wil hebben. De advocaat fungeert min of meer als een zeef van de informatie; de cliënt bepaalt wat er door die zeef naar buiten mag. Wat hij of zij stil wil houden, mag niet door de zeef.

Uitzonderingen

De geheimhoudingsplicht is niet absoluut. Er bestaan enkele uitzonderingen en beperkingen. Zo geldt de geheimhoudingsplicht niet als een (voormalige) cliënt een procedure tegen zijn raadsman of raadsvrouw instelt. De advocaat moet zich dan immers kunnen verweren. Toch blijft ook in die situatie gelden dat de advocaat de belangen van zijn (vroegere) cliënt niet onnodig of onevenredig mag schaden.

Een advocaat hoeft zich evenmin aan zijn geheimhoudingsplicht te houden indien hij of zij concrete redenen heeft om aan te nemen dat er mensenlevens in gevaar zijn. Toch mag zelfs in die situatie een dergelijke beslissing niet lichtvaardig worden genomen.

Ten onrechte zijn verdachten dan ook bang dat het de advocaat is die zaken tegen hun wil openbaren. Dat mag simpelweg niet.

Afgeluisterd

De angst dat de overheid de vertrouwelijkheid van de relatie tussen de advocaat en de verdachte niet respecteert, is echter reëel. Meer dan eens zijn advocaten afgeluisterd en gevolgd in een poging belastende informatie te verkrijgen.

Bovendien staat de geheimhoudingsplicht van de advocaat onder druk in de publieke opinie. Er zijn in politieke zin al meerdere pogingen ondernomen om te bewerkstelligen dat advocaten sneller hun plicht tot geheimhouding zouden moeten doorbreken.

Gelukkig bleven die pogingen tot op heden zonder succes. Wanneer verdachten namelijk niet meer in vertrouwelijkheid met hun advocaat kunnen spreken, komt het functioneren van onze democratische rechtsstaat in gevaar. Dit lijkt nogal eens te worden vergeten. Zeker wanneer de drang om strafbare feiten te vervolgen en te berechten stijgt. Het behoud van de rechtstaat moet echter altijd voorgaan, om niet te vervallen in chaos en willekeur. 

*Meer lezen van Wendy? Hier vind je haar vorige column!

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.