Vrouwelijke geweldplegers worden vaak onderschat

1737
Cleo en Bianca kunnen vanwege hun werk niet al te herkenbaar op de foto.

Lieve Bianca,

Na ons laatste gesprek over de aantrekkingskracht van de vrouwelijke psychopaat begon ik me af te vragen hoe het zit met de vrouwelijke daders die we in het echt tegenkomen. Ik ben mijn moord- en doodslagdatabase ingedoken en heb eens zitten kijken wat voor zaken dat zijn.

Het aantal vrouwelijke daders is in vergelijking met mannen veel kleiner, maar je ziet deels dezelfde motieven. Eerst echter de opvallendste verschillen.

Mannen krijgen veel vaker dan vrouwen onder invloed van drank en drugs ruzie en brengen dan iemand – al dan niet ‘expres’ – om het leven. Ook het plegen van seksueel gemotiveerde moorden is het domein van de man. Ik ben nog niet door alle zaken heen, maar ik ben nog geen vrouw tegengekomen die zo’n delict gepleegd heeft. Tot slot lijken het bijna uitsluitend mannen te zijn die hun partner doden op het moment dat die besluit hen te verlaten.

Zelfverdediging

Zelfverdediging ben ik geregeld tegengekomen. Bij mannen gaat het daarbij vaker om een eenmalige ruzie met een vreemde, vriend of kennis. Dat terwijl het bij vrouwen vaak een culminatie van huiselijk geweld betreft; de laatste druppel in een meestal lang durend traject.

Zo sloeg een 78-jarige vrouw haar echtgenoot dood met een koekenpan, nadat hij haar mishandeld had en had gedreigd haar ‘nu echt dood te maken’. Hun volwassen zoon vertelde tijdens de rechtszitting dat zijn moeder gedurende haar hele huwelijk mishandeld was. De huisarts kon dat bevestigen.

Psychiatrische problematiek zie je ook bij zowel mannen als vrouwen, waarbij altijd heel akelige wanen centraal staan. Deze daders doden iemand vanuit de overtuiging dat diegene hen of hun geliefden iets heeft aangedaan of zal aandoen. Vaak is er op de zorg en behandeling van deze mensen voorafgaand aan het delict van alles aan te merken, maar dat is stof voor een andere column.

Nare vrouwen

De echt nare vrouwen bestaan wel. Zo was er een getrouwde vrouw die twee mannen betaalde om haar echtgenoot te doden. Gewoon, omdat ze dan van het verzekeringsgeld kon leven en dat leek haar wel wat. Of de vrouw die samenspande met haar zwager, met wie ze een affaire had. Zij drogeerde haar man en de zwager stak vervolgens zijn eigen broer in zijn auto in brand. De slachtoffers waren gewone, volgens hun echtgenotes en andere getuigen, heel sympathieke mannen.

Alles overziend geloof ik dat ik voor de echte vrouwelijke psychopaat toch weinig sympathie kan opbrengen.

Lieve Cleo,

Zou het ook kunnen dat we geneigd zijn anders te denken over de vrouwelijke daders die we tegenkomen?

Misschien spelen vooroordelen een rol. Dat we vrouwen eerder als slachtoffer dan als pleger beschouwen. Dat geldt, denk ik, zeker bij huiselijk geweld.

Stereotypen

Viviënne de Vogel en Kasia Uzieblo schreven daar recent een mooi artikel over, waarin ze opriepen voorbij de stereotypen van huiselijk geweld te denken. Bij huiselijk geweld gaat men vaak uit van de man als dader en de vrouw als slachtoffer, terwijl de realiteit veel weerbarstiger is. In veel gezinnen waarin geweld speelt, mept iedereen elkaar. De één wat harder dan de ander. Onze eigen vooroordelen verblinden ons soms. Bijvoorbeeld via opvattingen over vrouwen als zorgzaam en liefdevol of zwak.

In de praktijk merk ik dat ook. Bij fataal geweld in een gezin kunnen de rechercheurs zich soms niet goed voorstellen dat de moeder daarvoor verantwoordelijk is. Als de vrouw de man heeft gedood en dat duidelijk uit de feiten blijkt, wordt er gezocht naar verklaringen. Werd ze zelf mishandeld? Was ze in de war?

Dat zijn natuurlijk heel goede vragen, maar bij mannen die een zelfde soort feit plegen, worden die vragen niet zo snel gesteld. Dan vinden we het idee ‘dat het gewoon een eikel is’ blijkbaar voldoende als verklaring. Terwijl uit onderzoek blijkt dat er tussen mannen en vrouwen helemaal niet zoveel  verschillen zijn in de motieven voor het plegen van partnergeweld.

Wraak

Zowel vrouwen als mannen doen dat vaak uit gevoelens van wraak, frustratie en boosheid of uit zelfverdediging. Maar over de vrouwen wordt in de regel veel milder geoordeeld dan over de mannen. Ook door de rechter overigens. Vrouwen worden minder verantwoordelijk gehouden dan hun mannelijke evenknieën en krijgen lagere straffen.

Daar schuilt een gevaar in. We onderschatten vrouwen. Niet alleen in de wetenschap en het zakenleven blijkbaar, maar ook in de criminaliteit. We zien de vrouw bij voorbaat als slachtoffer en de man als dader. Daarbij gaan we soms voorbij aan een veel complexere realiteit.

Ik zie bijvoorbeeld dat mannelijke slachtoffers van huiselijk geweld of stalking vaak niet serieus worden genomen en dat daardoor zowel slachtoffer als dader niet de juiste hulp krijgt. Dat vermindert tevens de mogelijkheden om het geweld te stoppen, zoals ook Viviënne en Kasia al opmerkten.

Idioot

Kunnen we niet over zowel mannelijke als vrouwelijke daders denken ‘wat een idioot’ en bij allebei nieuwsgierig blijven naar de achtergronden en motieven van hun delict, zonder ons oordeel te laten bepalen door een genderbias?

Over genderbias gesproken; ook genderneutrale scheldwoorden zijn schaars. Idioot was het beste wat ik kon bedenken, zonder te vervallen in vervloekingen met ernstige ziektes. Heb jij nog suggesties?

*Lees ook de vorige column van Cleo en Bianca, over de vrouwelijke pscyhopaat Vianelle uit ‘Killing Eve’.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.