Overlijden klokkenluider Frits Veerman schokt betrokkenen

1861
Frits Veerman

Het is nog onduidelijk wat het plotselinge overlijden van Frits Veerman (76), klokkenluider in het voor Nederland uiterst beschamende atoomspionageschandaal, voor gevolgen heeft voor een eventuele procedure om een schadevergoeding tegen de staat. Of de nabestaanden van Frits zo’n procedure willen inzetten, kon zijn advocaat Anja Hoffmans vandaag nog niet zeggen.

De raadsvrouw liet weten zeer geraakt en geschokt te zijn door de dood van haar cliënt. “Frits was weliswaar op leeftijd, maar stond nog volop in het leven. Ik vind het erg verdrietig dat hij ons gisteren zo plotseling is ontvallen. Frits was een heel integere man die altijd positief bleef en erg prettig in de omgang was. Het is bijzonder dat hij zijn strijd om eerherstel zo enorm lang heeft volgehouden en niet is afgehaakt. Dat tekende hem.”

Kernbommen

Nederland hielp de islamitische wereld aan de atoombom, ontdekte Frits Veerman in de jaren zeventig tot zijn verbijstering. Hij werkte destijds bij het toenmalige FDO Stork dat hem met de Pakistaanse ingenieur Abdul Qadir Khan detacheerde bij Urenco in Almelo. Daar zag Frits dat de Pakistaan er met het grootste gemak ultrageheime en strategische gegevens voor de bouw van ultracentrifuges achterover wist te drukken. Met ultracentrifuges wordt uranium verrijkt tot splijtstof: de ‘grondstof’ voor kernbommen. Levensgevaarlijke kennis, die atoomspion Khan na terugkeer in Pakistan eveneens doorverkocht aan Noord-Korea, Iran en Libië.

Frits Veerman, halverwege de jaren zeventig, in de bunker van FDO.

Met gevaar voor eigen leven sloeg Frits destijds alarm. Niemand nam hem echter serieus, waardoor Khan nog jarenlang vrij spel had en zelfs nog tot andere zeer strategische Nederlandse bedrijven als Holland Signaal en Fokker heeft kunnen doordringen. Veel later bleek dat de BVD (de voorloper van de AIVD) van meet af aan wist waar Khan mee bezig was. Ruud Lubbers, in de jaren zeventig minister van Economische Zaken, zei daar in 2005 in een radioprogramma van Argos het volgende over. “Amerikaanse inlichtingendiensten gaven er de voorkeur aan Khan niet vast te zetten en te vervolgen. Iets zat fundamenteel fout bij onze inlichtingendiensten.”

Geslachtofferd

Het werd Frits Veerman niet in dank aanvaard dat hij de zaak aanhangig maakte. De Nederlandse staat heeft hem vervolgens ijskoud en stelselmatig geslachtofferd. Eind jaren zeventig werd de klokkenluider opgepakt door justitie, verhoord door de politie en als getuige gegijzeld. Ook nadien bleef de zaak hem achtervolgen en werd hij als zware crimineel behandeld. Frits Veerman werd ontslagen maar kon sindsdien geen goede baan meer vinden.

In 2016 legde Frits zijn dossier alsnog neer bij het Huis voor de Klokkenluiders dat onderzocht hoe de staat hem te grazen nam. In datzelfde jaar werd ik benaderd door oud-rechercheur Hans Akerboom die vertelde Frits in dat traject te gaan ondersteunen.

Spion Abdul Qadir Khan werd later de grondlegger van het nucleaire programma in zijn vaderland.

Hans was een van de rechercheurs die Frits destijds na zijn arrestatie moest verhoren. “Hij was onze kroongetuige in het ontrafelen van Khans smokkelpraktijken. Ik vind het ongehoord hoe Frits Veerman daarvoor heeft moeten boeten”, zei de oud-rechercheur in een reportage die ik destijds voor De Telegraaf schreef.

Misstand

Hans Akerboom heeft bij het Huis van de Klokkenluiders een verklaring afgelegd die van doorslaggevende betekenis is geweest voor het onderzoek. In juli vorig jaar bevestigde het Huis voor Klokkenluiders na langdurige naspeuringen dat Frits Veerman slachtoffer werd van een ‘ernstige, maatschappelijke misstand’ en ‘ernstig is geschaad’ door toedoen van het voormalige FDO Stork en de Nederlandse staat.

“Bijzonder triest dat Frits opeens is overleden”, vindt oud-rechercheur Akerboom. “Ik was zwaar geschokt toen ik het hoorde. Het was hem zo gegund, wat mij betreft, dat hij nog kon genieten van een schadevergoeding. Ik hoop dat zijn familieleden die vergoeding straks alsnog kunnen incasseren.”

Met de carrière van Frits was het gedaan. Hij kreeg ontslag en werd enorm geschaad in het opbouwen van een verdere loopbaan.

CTIVD

Tweede Kamerlid Ronald van Raak (SP) zegt zich te blijven inzetten voor het onderzoek door de CTIVD – de toezichthouder op de geheime diensten – naar de nucleaire spionage door Khan in Nederland. Frits Veerman werd daarover in november vorig jaar door de commissie gehoord.

Ronald van Raak: “Het Huis heeft vastgesteld dat Frits daadwerkelijk klokkenluider was. Stap twee is het onderzoek door CTIVD dat moet kijken wat er in de kluizen van de AIVD en MIVD over deze affaire is terug te vinden. Dat moet nogal wat zijn want die diensten bewaren veel en we hebben het over een ongelooflijk grote zaak. Een zaak die, gelet op de recente ontwikkelingen in Noord-Korea bijvoorbeeld, actueel blijft. De omvang van dit schandaal is zo ongekend dat alle luiken bij elke overheid meteen dichtgaan. Ook de VS zullen zeker geen inlichtingen aan de CTIVD willen verschaffen. Maar je zou je kunnen voorstellen dat er nog Amerikaanse verzoeken aan de AIVD en MIVD bij de Nederlandse diensten zijn terug te vinden.”

Vervolgens dient door de Tweede Kamer te worden onderzocht hoe het zit met de politieke verantwoordelijkheid in deze bizarre diefstal van nucleaire geheimen.

Op 16 maart is over de spionage door Khan en de gebeurtenissen rond Frits Veerman een documentaire van filmmaker Frans Bromet te zien op NPO2.

*Eerdere artikelen over de zaak van Frits Veerman en atoomspionage door Abdul Qadir Khan kun je hier en hier teruglezen.

Steun de website Femke Fataal

Vond je dit een goed artikel? Laat dan je waardering blijken met een kleine bijdrage. Je kunt me ook met een vaste, maandelijkse bijdrage steunen. Dan kan ik onderzoek doen en schrijven en kun jij mijn verhalen blijven lezen. Dankjewel!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.